Dit keer geen Column maar nog een artikel uit de categorie Wetenschapswaardigheden.
De aanleiding voor dit promotieonderzoek zijn ongevallen die plaatsvinden in de chemische industrie. Voorbeelden daarvan zijn: Seveso, Bhopal, BP Texas Refinery en recentelijk Chemie-Pack. Deze incidenten hebben niet alleen ernstige gevolgen voor mens en milieu, maar hebben ook andere gedeelde kenmerken: geen van de ongelukken was te wijten aan één bepaald probleem;kwaliteit van het management; andere organisatorische en menselijke factoren speelden een rol. De focus van dit onderzoek is op het gehele proces van BRZO regelnaleving.
Belangrijke vragen die hierbij gesteld kunnen worden zijn: was er iets mis met de regels en regelgeving voor wat betreft de veiligheid van mensen, omgeving of de natuur? Heeft het bedrijf de regels overtreden?Maar wat is het resultaat van de BRZO-inspecties op het gedrag van bedrijven? Als er goede regelnaleving is binnen het bedrijf, vinden er dan ook minder incidenten en ongelukken plaats? Deze laatste vraag is het uitgangspunt voor het onderzoek. Op deze vragenprobeert dit promotieonderzoek een antwoord te vinden door een brug te slaan tussen criminologie en veiligheidskunde.
Criminologie is een multidisciplinaire wetenschap die betrouwbare en precieze kennis wil leveren over criminaliteit, over mensen die overtredingen en misdrijven plegen en hoe daarop gereageerd kan worden. Bij regelovertredend gedrag is er sprake van een specifieke vorm van criminaliteit, dit valt onder organisatiecriminaliteit. Veiligheidskunde richt zich op mensbedreigende en milieubedreigende relaties in systemen met technologische componenten. Beide vakgebieden houden zich bezig met de wijze van beoordelen van veiligheidskwesties op criteria en normen.
In het theoretische deel is gekeken naar de achtergronden van regelovertreding door bedrijven en naar een onderbouwing voor de relatie tussen overtredingen en onveiligheid. Het empirisch gedeelte bestaat onder andere uit een multiple case studie naar 15 willekeurig gekozen chemische bedrijven, waarbij gekeken wordt naar regelnaleving en regelovertreding op het gebied van BRZO. Er wordt gekeken vanuit het perspectief van de onderneming en dit onderzoek probeert te verklaren waarom sommige bedrijven binnen de branche wel vervallen tot regelovertreding en andere bedrijven niet. Daarnaast kunnen organisatorische verschillen of verschillen in de directe omgeving van het bedrijf een rol spelen. Elk van de bedrijven wordt longitudinaal bestuurd voor de duur van 10 jaar. Uit onderzoek blijkt dat regelnalevend gedrag van een onderneming kan verschillen in de tijd. Op deze wijze kan een beeld van elk bedrijf ontstaan hoe de regelnaleving zich heeft afgespeeld en of inspectiediensten hierop mogelijk invloed hebben gehad.
De focus is op het gehele proces van naleving waar toezicht op wordt gehouden door de inspecteurs van de Arbeidsinspectie en de Milieudienst. Voor de casus studie is gedurende het afgelopen jaar via de onderzoeksmethode participerende observatie, meegelopen met BRZO inspecties. Op deze wijze wordt in dit onderzoek niet alleen op ‘papier’ gekeken, maar ook geobserveerd tijdens de sociale interactie tussen bedrijf en inspectiedienst, hoe de regelnaleving plaatsvindt.